
De onde veñen os nomes das rúas de Marín e cantas veces cambiaron. Do Camiño Real á Avenida de Ourense.
As rúas de Marín contan a historia da vila: moitas cambiaron de nome con cada réxime —monarquía, República, franquismo e democracia— e varias recuperaron o seu nome tradicional, como a rúa Real, a rúa do Sol ou a Almuíña. Esta guía reúne a historia das principais rúas do centro, baseada no Catastro do Marqués da Ensenada (1752), nas actas municipais e nas crónicas do investigador local Ángel García Carragal.
Debe o seu nome ao Camiño Real que unía Pontevedra con Cangas. O Catastro do Marqués da Ensenada (1752) xa a recolle como un dos tres tramos entre A Mouta e a Praza do Reloxo. Foi durante décadas a rúa comercial de Marín e o escenario do paseo dos domingos; non tivo iluminación pública ata 1902. Hoxe o rueiro municipal sitúaa entre a rúa Méndez Núñez e a rúa do Sol.
É probablemente a rúa máis rebautizada de Marín: polo menos cinco cambios de nome. O máis antigo documentado é Zeuta; en 1887 dedicóuselle ao deputado Eduardo Vincenti, en 1932 ao militar liberal Rafael del Riego e durante a Guerra Civil a Franco, ata recuperar en 1979 o nome de rúa do Sol. O tramo onde desemboca a rúa Real segue sendo para a veciñanza a Praza do Reloxo, onde se instala parte do mercadillo dos xoves.
Unha das rúas máis importantes do casco vello. O Catastro de 1752 xa a chama Almuíña, un nome de orixe descoñecida. Pola súa proximidade ao mar chamábana tamén «rúa do Muelle»: tivo almacéns de salgadura, o alfolí (depósito de sal) e a estación do tranvía. En 1881 dedicóuselle a Afonso XII tras a visita dos reis a Marín.
Unha das máis antigas do centro: aparece como «calle del Horno» no Catastro do século XVIII e debe o seu nome ao primeiro forno de pan do centro da vila, que funcionou con distintos donos ata hai poucos anos. En 1927 propúxose chamala «Incautación de la Lonja», en lembranza da manifestación de 1923 para que a lonxa pasase a mans públicas, pero o nome nunca callou. Hoxe acolle a sede do Ateneo Santa Cecilia, no número 42.
Une a rúa do Sol coa zona da Praza de Abastos. Chamábase Ruanova ata 1908, cando o Concello aceptou a petición dos mariñenses emigrados en Córdoba (Arxentina) de dedicala a Secundino Lorenzo Calvelo, médico municipal que morreu ese ano e ao que se lembraba como «médico dos pobres». A placa de mármore, de 1909, pagárona os «Fillos de Marín en Arxentina». O seu fillo, tamén médico, escribiu a letra do Enterro da Sardiña.
Vai da rúa Doutor Touriño a Cantodarea e formaba parte da estrada de Pontevedra a Cangas, por iso durante medio século se coñeceu como «calle Ancha». Tivo dous tramos con nomes distintos ata que en decembro de 1936 se unificaron como Calvo Sotelo. En 2010, por proposta do Consello Municipal da Muller, dedicóuselle á escritora Concepción Arenal, pioneira do feminismo, nun rueiro con moi poucos nomes de muller.
A gran entrada a Marín naceu dunha petición de 1908 da veciñanza de Cantodarea: un camiño que unise a lonxa co peirao. O proxecto aprobouse en 1924 e as obras remataron en 1930. Coñeceuse como «Avenida de la Lonja» ata que en abril de 1935 o Concello lla dedicou a Ourense, tras unha visita de ourensáns a Marín; desde entón celebrouse durante décadas o «Día de Orense». Os terreos gañados ao mar con esta obra permitiron levantar despois a Alameda, a Casa Consistorial e outros edificios.
Ao abrirse en 1926 dedicóuselle a Pablo Iglesias, fundador do PSOE, por petición das sociedades obreiras: Iglesias visitou Marín varias veces e en 1907 impulsou a sociedade El Porvenir de la Mujer, que defendía as traballadoras das conserveiras. En 1936 pasou a chamarse Ejército y Marina. As mocións para recuperar o nome orixinal foron rexeitadas no pleno en 2016 e en 2025.
Lembra a José del Río Paredes, alcalde de Marín entre 1914 e 1924, elixido tres veces seguidas. Saneou as contas municipais, recuperou a lonxa para o Concello e impulsou o plan de ensanche do enxeñeiro Rafael Picó, do que saíron o paseo marítimo, a Alameda, a Casa Consistorial, o mercado e o acceso á praia de Portocelo. Morreu en 1961, aos 80 anos.
En 1842 chamouse rúa da Ponte do Rexente, en honra de José Riestra; despois dedicóuselle a Ramón e Francisco Bastarreche, e hoxe é a rúa da Ponte.
Porque cada etapa política renomeou as rúas: en 1881 dedicáronse á familia real, en 1931 a figuras republicanas, desde 1936 a militares e políticos do franquismo, e coa democracia e a Lei de Memoria Histórica varias recuperaron o seu nome tradicional.
Entre as máis antigas están a rúa Real, a rúa do Sol, a Almuíña e a rúa do Forno, que xa aparecen no Catastro do Marqués da Ensenada de 1752.
Porque por ela pasaba o Camiño Real que unía Pontevedra con Cangas.
O Concello dedicoulla a Ourense en abril de 1935, tras unha visita de ourensáns a Marín; antes coñecíase como Avenida da Lonxa.
Con información das columnas de Ángel García Carragal no Diario de Pontevedra e o seu blog Cousas de Carragal.
Seguiremos ampliando o rueiro. Se tes fotos antigas ou datos, cóntanolo.