Cultura

Persoeiros históricos de Marín: cinco vidas que marcaron a historia local

Nov 09, 2026 Redacción

Un corsario que liberou a vila en 1809, un alcalde que modernizou Marín, un médico dos humildes, un xurista e un líder agrario: cinco marinenses que explican como se construíu o municipio. Son persoas de épocas e oficios distintos, unidas polo mesmo feito: deixaron pegada na vida pública de Marín. Para coñecer os artistas, escritores e deportistas do municipio, consulta Nados en Marín.

Cronoloxía dun vistazo

PersonaxeÉpocaPor que se lembra
Gago de MendozaSéculo XIX (1809)Liderou o ataque ao forte de San Fernando
Manuel Cerqueiro1869–1934Líder agrario e concelleiro
José del Río Paredes1881–1961Alcalde en tres etapas
Raimundo Vidal Pazos1889–1976Xurista e fundador do semanario «Marín»
José Teijeira Fernández1891–1965Médico e alcalde

Gago de Mendoza e a liberación de Marín (1809)

Monolito dedicado a Gago de Mendoza en Marín
Monolito dedicado ao corsario Gago de Mendoza en Marín. Foto: Bene Riobó, CC BY-SA 4.0.

Gago de Mendoza foi un marinense descrito como corsario, guerrilleiro e caudillo, apaixonado do mar desde novo. En 1801, con 40 anos, recibiu unha medalla ao mérito naval polos seus servizos en asaltos a barcos da mariña inglesa, e máis tarde foi capitán con patente de corso do barco Carmen Vencedor, á fronte dunha pequena flota (San Antonio e Rosario) con base no Chirleu de Aguete, desde onde vixiaba a costa entre Fisterra e o Miño.

En 1809 a Guerra da Independencia chegou a Galicia. Os franceses ocuparon A Coruña, Santiago, Pontevedra e Vigo, despois o forte de San Fernando, en Marín, destruíron o Pazo de Chirleu e obrigaron os veciños a entregar as armas. Gago de Mendoza chamou ao levantamento e organizou as Alarmas do Morrazo, máis de 500 paisanos armados con material de barcos ingleses que practicaron a guerra de guerrillas e participaron na reconquista de Vigo.

O 4 de abril de 1809, a pesar da oposición do seu superior, o enviado da Xunta de Defensa Pablo Morillo, atacou o forte por terra e por mar. Con apoio de barcos ingleses e de tropas do avogado Manuel Rodal, as lanchas armadas desembarcaron na praia e bombardearon o forte ao amencer, mentres as Alarmas escalaban os muros. Moitos paisanos loitaron con fouces, forcados e valor. Ao amencer os canóns quedaron inutilizados e a garnición francesa, duns cen homes, rendeuse; só dous soldados lograron fuxir e avisar en Pontevedra. Cinco días despois os franceses contraatacaron e sufriron unha derrota definitiva.

Segundo o Concello, Morillo destituíuno por desobedecer ordes; seguiu loitando na batalla de Ponte Sampaio ata a expulsión dos franceses de Pontevedra e rematou os seus días nas súas terras. Os documentos nómano como Juan e como José Antonio Gago de Mendoza. A Festa Corsaria recrea aquela época e podes situar o episodio na historia de Marín.

Manuel Cerqueiro (1869–1934): o líder agrario

Fundou a Sociedade de Agricultores de Soaxe e axudou a crear a Federación de Marín e do Morrazo. Foi concelleiro da oposición e apoiou o goberno de José del Río na recuperación da Lonxa.

José del Río Paredes (1881–1961): comerciante e alcalde

Comerciante de ferraxaría, quincallaría e electricidade, foi alcalde de Marín en tres ocasións (1914-1915, 1916-1918 e 1922-1923). Durante a súa xestión promoveu a pavimentación, a iluminación e un plan de ensanche urbano, ademais da incautación da Lonxa en 1922.

Raimundo Vidal Pazos (1889–1976): o xurista

Xurista nacido en Marín, asesorou José del Río na incautación da Lonxa e fundou a Xunta de Defensa Local. Fundou o semanario Marín e chegou a decano do Ilustre Colexio de Avogados de Vigo. Morreu en Vigo aos 87 anos.

Raimundo Vidal Pazos en 1936
Raimundo Vidal Pazos, nunha fotografía publicada en Vida Gallega o 20 de xaneiro de 1936. Dominio público.

José Teijeira Fernández (1891–1965): o médico dos humildes

Estudou Medicina en Santiago e rexeitou un posto de axudante de cátedra para volver á súa vila, onde atendeu sobre todo os máis humildes. Impulsou en 1910 a Banda de Música dos exploradores de Marín e foi alcalde no bienio 1925-1926.

Como seguir as súas pegadas en Marín

  • Lembrar o Día da Liberación (4 de abril) e asistir á Festa Corsaria.
  • Pasear polo casco vello e a Alameda.
  • Coñecer a historia de Marín.

Preguntas frecuentes

Que pasou en Marín o 4 de abril de 1809?

Gago de Mendoza e as Alarmas do Morrazo atacaron o forte de San Fernando e obrigaron a rendirse á garnición francesa.

Quen foi alcalde de Marín nos anos vinte?

José del Río Paredes foino en 1922-1923, e José Teijeira Fernández en 1925-1926.

Quen impulsou a pavimentación e a iluminación en Marín?

José del Río Paredes, durante as súas etapas como alcalde, entre 1914 e 1923.

Fontes: Concello de Marín, Cousas de Carragal (personajes marinenses) e Museos de Galicia. Revisado o 9 de novembro de 2026.